Warsaw Genomics
Pojedynczy gen

HNF1A

Czas badania: 31 dni roboczych od rejestracji próbki do badania w laboratorium.

Uwaga! Podany czas jest czasem orientacyjnym, który niekiedy może ulec wydłużeniu, gdy kontrola jakości wskaże potrzebę powtórzenia jakiegoś etapu analizy.

Dziedziczenie: autosomalne dominujące (AD), cukrzyca MODY3

Gen HNF1A koduje czynnik transkrypcyjny HNF-1α, regulujący ekspresję genów swoistych dla wątroby, trzustki i nerek. Wrodzone (germinalne) warianty patogenne prowadzą do cukrzycy monogenowej MODY3 oraz rodzinnej gruczolakowatości wątroby. W badaniu dzięki technologii NGS (sekwencjonowanie genomowe) analizujemy pełną sekwencję kodującą genu, w tym również warianty typu CNV (insercji/delecji eksonów).

Funkcja genu

Co robi HNF1A

HNF1A koduje HNF-1α, czynnik transkrypcyjny wiążący DNA w postaci homodimeru i niezbędny do ekspresji licznych genów swoistych dla wątroby. Białko uczestniczy w regulacji metabolizmu glukozy w komórkach beta trzustki oraz w czynności wątroby i nerek, dlatego utrata jego sprawnej funkcji upośledza wydzielanie insuliny i prowadzi do cukrzycy o wczesnym początku. (Somatyczne, dwuallelowe warianty HNF1A w tkance guza występują w części sporadycznych gruczolaków wątroby i stanowią odrębne zjawisko, niezwiązane z niniejszym badaniem wariantów wrodzonych.)

Choroby powiązane

Cukrzyca MODY3 i rodzinna gruczolakowatość wątroby

Germinalny wariant patogenny HNF1A najczęściej powoduje cukrzycę monogenową typu MODY3 (maturity-onset diabetes of the young), jedną z najczęstszych postaci MODY, ujawniającą się zwykle u młodych dorosłych i cechującą się zachowanym początkowo wydzielaniem insuliny oraz dużą wrażliwością na pochodne sulfonylomocznika. Warianty HNF1A wiążą się także z rodzinną gruczolakowatością wątroby, czyli mnogimi gruczolakami wątrobowokomórkowymi; są to zmiany łagodne, wymagają jednak nadzoru ze względu na ryzyko powikłań. Rozpoznanie podłoża genetycznego ma znaczenie kliniczne, ponieważ ukierunkowuje leczenie cukrzycy i uzasadnia objęcie obserwacją krewnych.

Co oznacza wynik

Interpretacja badania

Wynik pozytywny

Wykryto wariant patogenny lub prawdopodobnie patogenny, co wspiera rozpoznanie cukrzycy monogenowej MODY3 lub rodzinnej gruczolakowatości wątroby. Wskazana konsultacja genetyczna i diabetologiczna, dostosowanie leczenia oraz rozważenie badania krewnych.

Wynik negatywny

Nie wykryto wariantu patogennego lub potencjalnie patogennego w genie HNF1A. Nie wyklucza to podłoża genetycznego uwarunkowanego innymi genami; przy obciążonym wywiadzie rozważ szerszą diagnostykę.

Wynik niediagnostyczny

Uzyskany wynik nie przeszedł wewnętrznej kontroli jakości. Wymaga ponownego przesłania materiału do badania.

Dla klinicysty: warianty w bazach
>500
warianty patogenne / prawdopodobnie patogenne w ClinVar
baza Warsaw Genomics (wkrótce)
Inne nazwy genu
HNF-1-alphaHNF-1AHNF1HNF1alphaIDDM20LFB1MODY3TCF-1TCF1

Źródła i bazy danych: OMIM 142410 · ClinVar · NCBI Gene · Orphanet · MedlinePlus

Panele zawierające ten gen

Ten gen jest też badany w ramach szerszych paneli.

Metodologia badania
Informacja na temat metody badania: W pierwszej kolejności, z pobranej próbki krwi lub z bloczka parafinowego izolowany jest kwas deoksyrybonukleinowy (DNA), którego jakość i ilość jest określana w analizie spektrofotometrycznej i fluorymetrycznej. Po mechanicznej lub enzymatycznej fragmentacji, DNA jest wykorzystywany do stworzenia biblioteki, umożliwiającej oznaczenie, a następnie zsekwencjonowanie i analizę genów, które zostały wybrane w ramach zleconego panelu. Otrzymana biblioteka jest sekwencjonowana na sekwenatorze nowej generacji. Otrzymane wyniki zostają następnie poddane analizie bioinformatycznej i interpretacji klinicznej. Warianty genetyczne są identyfikowane z wykorzystaniem Burrows-Wheeler Aligner. Test umożliwia wykrycie 100% substytucji i 95% małych insercji i delecji.
Informacja na temat klasyfikacji wariantów: W raporcie z badania przedstawiana jest informacja na temat wariantów zaklasyfikowanych jako warianty „potencjalnie patogenne” i „patogenne”, z uwagi na ich potencjalne znaczenie kliniczne. Zidentyfikowane warianty są klasyfikowane do następujących kategorii:

Wariant patogenny: znaleziona zmiana w sekwencji genu ma bezpośredni związek z powstawaniem choroby. Równocześnie, niektóre zmiany patogenne mogą nie mieć pełnej penetracji, tj. pojedyncza zmiana może być niewystarczająca do wywołania pełnoobjawowej choroby.

Wariant potencjalnie patogenny: znaleziona zmiana w sekwencji genu jest z dużym prawdopodobieństwem związana z powstawaniem choroby, jednakże udowodnienie tego związku nie jest możliwe w oparciu o aktualnie dostępne dane naukowe. Potwierdzenie patogenności wariantu wymaga dodatkowych badań i dowodów; nie można wykluczyć, że dalsze badania wykażą, że znaleziona zmiana ma niewielkie lub żadne znaczenie kliniczne.

Wariant o nieznanej patogenności: w oparciu o aktualnie dostępne dane naukowe nie ma możliwości określenia znaczenia znalezionej zmiany.

Wariant potencjalnie łagodny: znaleziona zmiana w sekwencji genu najprawdopodobniej nie ma związku z powstawaniem choroby, jednakże w oparciu o aktualnie dostępne dane naukowe nie ma możliwości potwierdzenia łagodności zmiany. Potwierdzenie klinicznego znaczenia wariantu wymaga dodatkowych badań i dowodów; nie można wykluczyć, że dalsze badania wykażą, że znaleziona zmiana ma znaczenie kliniczne i prowadzi do rozwinięcia choroby.

Wariant łagodny: znaleziona zmiana nie ma związku z powstawaniem choroby.

Zidentyfikowane warianty genetyczne klasyfikowane są w oparciu o wytyczne opracowane przez American College of Medical Genetics and Genomics i American Association for Molecular Pathology (S. Richards, Genet Med. 2015 May;17(5):405-24). W klasyfikacji wariantów brane są pod uwagę następujące kryteria:

  • wcześniejsza identyfikacja wariantu u osób obciążonych chorobą
  • wpływ wariantu na powstawanie funkcjonalnego produktu genu określony w analizach bioinformatycznych oraz potwierdzony w badaniach in vitro/in vivo
  • lokalizacja wariantu (ekson/intron, domena funkcjonalna)
  • zmiana de novo/dziedziczna
  • częstość występowania wariantu w populacji ogólnej (każdy wariant występujący z częstością >5% zgodnie z Exome Sequencing Project, 1000 Genomes Project lub Exome Aggregation Consortium jest klasyfikowany jako zmiana łagodna)
  • częstość występowania wariantu w populacji ogólnej w stosunku do populacji osób chorych

Ostateczna klasyfikacja wariantów prowadzona jest w oparciu o sumę wymienionych kryteriów. Przeszukiwane bazy danych obejmują: 1000GP, ClinVar, ConsensusPathDB, Exome Aggregation Consortium, Exome Variant Server, FATHMM, GO (Gene Ontology), GTEx (Genotype-Tissue Expression), GWAS (Genome Wide Association Study), HGMD, KEGG, MetaLR, MetaSVM, MutationAssessor, MutationTaster, OMIM, PolyPhen-2, PROVEAN, SIFT, SnpEff, dbNSFP, UniProt, VEP (Variant Effect Predictor).

Ograniczenia badania:

Wszystkie technologie sekwencjonowania mają swoje ograniczenia. Zlecane badanie jest wykonywane z wykorzystaniem sekwencjonowania nowej generacji (NGS) i ma na celu zbadanie regionów kodujących i splicingowych zleconych genów. Chociaż stosowane techniki sekwencjonowania oraz późniejsze analizy bioinformatyczne są ukierunkowane na ograniczenie znaczenia sekwencji pseudogenów, to jednak obecność wysoce homologicznych sekwencji genowych może nadal sporadycznie zakłócać zdolność identyfikacji patogennych alleli, jak i delecji/duplikacji. Sekwencjonowanie Sangera jest metodą wykorzystywaną do potwierdzania wariantów, które uzyskały niższe parametry jakości. Analizy delecji/duplikacji wskazują na zmiany ilościowe DNA obejmujące minimum jeden ekson i zawsze wymagają potwierdzenia innymi metodami (qPCR lub MLPA). Wykonane analizy nie są przeznaczone do wykrywania pewnych typów zmian genomowych, jak translokacje, inwersje, mutacje dynamiczne (np. zwiększenie ilości powtórzeń trzynukleotydowych), zmian w regionach regulatorowych czy intronowych. Jeśli raportowane jest zwiększenie liczby powtórzeń dwu- czy trzynukleotydowych, to trzeba założyć, że dokładna liczba powtórzeń nie jest precyzyjna. Przeprowadzane badanie nie jest przeznaczone do wykrywania mozaikowatości somatycznych, a analizy mutacji somatycznych powinny być prowadzone w kontekście sekwencji DNA germinalnego.

Nie ma możliwości wykluczenia obecności mutacji w genach i rejonach innych niż objęte wykonywanym badaniem, a także zmian liczby kopii genu. Raport z badania zawiera informację na temat zmian w sekwencji genów zidentyfikowanych w oparciu o porównanie z aktualnymi sekwencjami referencyjnymi zdeponowanymi w bazach danych NCBI Nucleotide i Ensembl. Testy są opracowywane w Warsaw Genomics do celów klinicznych. Wszystkie otrzymywane wyniki badań są interpretowane i analizowane przez ekspertów naukowych i medycznych Warsaw Genomics.

Opracowanie i weryfikacja merytoryczna: Warsaw Genomics Zweryfikowano: 2026-07-05 Źródła: OMIM, NCBI Gene, ClinVar, Orphanet.

Zamów badanie pojedynczego genu

Bez skierowania — zamów online, pobierz materiał w domu.

Zamów badanie
Badanie genu
1450 PLN
Zamów badanie